Wieża w Bazylei. Tajemnicza historia banku, który rządzi światem - Adam LeBor

Bank centralny bankierów. Kulisy władzy bez twarzy

Czy istnieje bank, którego nie znają zwykli obywatele, ale który od dekad ma wpływ na globalne finanse, wojny i losy państw? Książka „Wieża w Bazylei. Tajemnicza historia banku, który rządzi światem” autorstwa Adama LeBora, dziennikarza śledczego i reportera „The Economist” oraz „The Times”, odsłania kulisy działania Banku Rozrachunków Międzynarodowych (BIS) – instytucji znanej jedynie nielicznym, a odgrywającej kluczową rolę w światowym systemie finansowym.

BIS, założony w 1930 roku w szwajcarskiej Bazylei, miał być początkowo instytucją techniczną – bankiem dla banków centralnych, rozliczającym reparacje wojenne i ułatwiającym współpracę między narodowymi instytucjami monetarnymi. Jednak z czasem BIS przekształcił się w globalną, ponadnarodową strukturę, która działa poza demokratyczną kontrolą i jurysdykcją jakiegokolwiek państwa. LeBor ujawnia, że bank ten nie tylko przetrwał II wojnę światową, ale wręcz prosperował w jej cieniu, prowadząc interesy zarówno z aliantami, jak i III Rzeszą.

Jedną z najbardziej kontrowersyjnych tez książki jest udział BIS w finansowaniu reżimów totalitarnych. LeBor przytacza dokumenty i relacje potwierdzające, że bank przyjmował złoto zrabowane przez nazistów, a także współpracował z bankiem centralnym Niemiec w czasie okupacji. Co więcej – po wojnie BIS nie został rozwiązany, mimo że takie były pierwotne ustalenia konferencji w Bretton Woods. Zamiast tego umocnił swoją pozycję, stając się cichym, lecz skutecznym regulatorem międzynarodowej polityki monetarnej.

Autor prowadzi czytelnika przez historie dyrektorów banku, ich powiązań z rządami, koncernami i innymi instytucjami finansowymi. Opisuje, jak w bazylejskiej wieży – monumentalnej, odizolowanej siedzibie banku – co kilka tygodni spotykają się prezesi największych banków centralnych świata, by rozmawiać w pełnej tajemnicy o przyszłości rynków, walut, a pośrednio także gospodarek i społeczeństw.

LeBor nie snuje teorii spiskowych. Jego siła tkwi w rzetelności: dokumentuje, analizuje, weryfikuje. Pokazuje, że władza może działać skuteczniej wtedy, gdy jest niewidzialna, a BIS jest tego najlepszym przykładem. Nie potrzebuje politycznego mandatu – wystarczy, że rządy państw go tolerują i korzystają z jego „eksperckich” rekomendacji.

„Wieża w Bazylei” to książka o tym, jak działa system, w którym demokracja jest pozorna, a decyzje zapadają z dala od oczu obywateli. To lektura obowiązkowa dla każdego, kto interesuje się geopolityką, bankowością, finansami międzynarodowymi – i nie boi się zadawać pytań o to, kto naprawdę pociąga za sznurki.